مقدمه
دوران یائسگی یکی از مراحل طبیعی و غیرقابل اجتناب در زندگی زنان است که با تغییرات هورمونی گستردهای همراه میشود. مهمترین اتفاق در این دوران، کاهش چشمگیر تولید هورمون استروژن و پروژسترون در بدن است. استروژن نقش بسیار کلیدی در حفظ سلامت، شادابی، ضخامت و رطوبت پوست و مو ایفا میکند. با کاهش این هورمون جادویی، روند تولید کلاژن و الاستین در پوست کند شده و چرخه رشد فولیکولهای مو نیز دچار اختلال میشود. در این مقاله به صورت مفصل بررسی میکنیم که این تغییرات هورمونی چه اثراتی دارند و با چه روشهایی میتوانیم این آسیبها را به حداقل رسانده و زیبایی و جوانی خود را حفظ کنیم.
تاثیرات یائسگی بر پوست و مو
کاهش استروژن در پنج سال اول یائسگی باعث از دست رفتن حدود ۳۰ درصد از کلاژن پوست میشود. این مسئله باعث میشود پوست نازکتر، خشکتر و مستعد چین و چروک و افتادگی شود. همچنین کاهش هورمونهای زنانه باعث میشود اثر هورمونهای مردانه (آندروژنها) در بدن بارزتر شود. این عدم تعادل هورمونی در موها خود را به شکل نازک شدن تارهای مو، کاهش حجم مو، ریزش موی سر (آلوپسی آندروژنیک) و در مقابل، رشد موهای زائد در نواحی صورت و چانه نشان میدهد. خشکی و شکنندگی بیش از حد نیز از دیگر شکایات شایع در این دوران است.
راهکارهای طلایی برای حفظ سلامت پوست در دوران یائسگی
یک. رطوبترسانی عمیق و مداوم پوست
غدد چربی در دوران یائسگی ترشحات کمتری دارند و پوست به شدت مستعد خشکی میشود. استفاده از کرمهای مرطوبکننده و آبرسان قوی حاوی ترکیباتی مانند هیالورونیک اسید، گلیسیرین و سرامیدها کاملا ضروری است. بهترین زمان استفاده از آبرسان، بلافاصله بعد از شستشوی صورت یا استحمام است، زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است تا رطوبت در لایههای پوست قفل شود.
دو. محافظت سختگیرانه در برابر نور خورشید
پوست به دلیل نازک شدن در این دوران، دفاع طبیعی کمتری در برابر اشعههای مضر آفتاب دارد. قرار گرفتن در معرض آفتاب بدون محافظت، باعث ایجاد لکهای پیری (هایپرپیگمانتاسیون) و تخریب سریعتر کلاژنهای باقیمانده میشود. استفاده روزانه از ضد آفتاب با فاکتور حفاظتی (اس پی اف) حداقل ۳۰، حتی در روزهای ابری و داخل خانه، از واجبات روتین پوستی است.
سه. استفاده از ترکیبات محرک کلاژنسازی
برای جبران افت کلاژن، باید از محصولات مراقبتی حاوی رتینول (مشتقات ویتامین آ) و پپتیدها در روتین شبانه استفاده کنید. این ترکیبات سلولهای پوستی را وادار به بازسازی و تولید کلاژن میکنند. همچنین سرمهای حاوی ویتامین سی به عنوان یک آنتیاکسیدان قوی، به روشن شدن لکها و مقابله با رادیکالهای آزاد کمک شایانی میکنند.
چهار. تغذیه سرشار از فیتواستروژنها و آنتیاکسیدانها
مواد غذایی مانند دانه سویا، بذر کتان و کنجد حاوی فیتواستروژن (استروژن گیاهی) هستند که میتوانند تا حدی نقش استروژن طبیعی بدن را تقلید کنند. همچنین مصرف میوهها، سبزیجات با برگ سبز تیره، مغزها و ماهیهای چرب (سرشار از امگا ۳) رطوبت را از درون به سلولهای پوست برگردانده و التهابات سلولی را کاهش میدهند.
راهکارهای موثر برای جلوگیری از ریزش و تقویت موها
یک. شستشوی ملایم و پرهیز از حرارت مستقیم
موها در دوران یائسگی خشکتر و شکنندهتر از گذشته هستند. شامپوهای خشن و حاوی سولفات را کنار بگذارید و از شامپوهای آبرسان و ملایم استفاده کنید. همچنین استفاده از سشوار با باد داغ، اتوی مو، رنگ کردنهای مکرر و دکلره کردن را به حداقل برسانید تا از خرد شدن ساقه مو جلوگیری شود.
دو. تامین ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز فولیکول
گاهی ریزش مو در این دوران با کمبود ویتامینها تشدید میشود. با انجام آزمایش خون و مشورت پزشک، مطمئن شوید که بدنتان با کمبود آهن، ویتامین دی، زینک (روی) و ویتامینهای گروه ب (به خصوص بیوتین) مواجه نیست. مصرف مکملهای تخصصی مو میتواند جان دوبارهای به ریشهها ببخشد.
سه. ماساژ پوست سر و استفاده از روغنهای محرک
ماساژ روزانه و ملایم پوست سر به مدت پنج تا ده دقیقه، باعث افزایش خونرسانی به فولیکولهای مو میشود. استفاده از چند قطره روغن رزماری یا روغن نعناع فلفلی (ترکیب شده با یک روغن حامل مانند روغن زیتون یا نارگیل) در حین ماساژ، میتواند به تحریک رشد مجدد موها کمک کند.
چهار. مدیریت استرس و خواب کافی
استرس مزمن یکی از اصلیترین کاتالیزورهای ریزش مو و پیری پوست است. تغییرات خلقی دوران یائسگی نیز این استرس را تشدید میکنند. تمرینات آرامبخشی مانند یوگا، مدیتیشن، پیادهروی روزانه و داشتن حداقل ۷ الی ۸ ساعت خواب باکیفیت شبانه، سطح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) را کاهش داده و به تعادل هورمونی بدن کمک میکنند.
مداخلات پزشکی و دارویی
در صورتی که با وجود رعایت تمام موارد فوق، تغییرات پوست و مو همچنان شدید و آزاردهنده بود، مراجعه به پزشک متخصص زنان یا متخصص پوست و مو ضروری است. پزشک با توجه به شرایط بدنی شما ممکن است هورمون درمانی جایگزین (اچ آر تی) را پیشنهاد دهد که تاثیر فوقالعادهای در بازگشت طراوت پوست و مو دارد. همچنین برای ریزش موی شدید، محلولهای موضعی مانند ماینوکسیدیل با دوز مناسب تجویز میشود.
نتیجهگیری
یائسگی پایان زیبایی و زنانگی نیست، بلکه صرفا آغاز فصل جدیدی از بلوغ جسمانی است که بدن در آن نیاز به توجه و مراقبتهای متفاوتی دارد. با پذیرش این تغییرات طبیعی، اصلاح سبک زندگی، داشتن رژیم غذایی غنی، استفاده از محصولات مراقبتی مناسب و دوری از تنشهای روانی، میتوانید به راحتی عوارض کاهش هورمونها را کنترل کرده و همچنان از داشتن پوست و مویی سالم، درخشان و باطراوت لذت ببرید.